Những ngày giáp Vu Lan năm nay, Table of Stories #03 với chủ đề "Ước mơ của mẹ" diễn ra vào ngày 16/08/2026 tại Cơm Nhà Sin (74 Tôn Thất Tùng, TP.HCM), do MC Liêu Hà Trinh, đầu bếp Huỳnh Hoàng Sin và ThS. Lương Dũng Nhân (M.Ed, PCC), Phó Chủ tịch WISEDUCATION, cùng thực hiện. Khách mời là những người mẹ đến từ nhiều nghề nghiệp, nhiều vùng miền, có con ở nhiều độ tuổi khác nhau.

Có những chuyện về mẹ mà kể bằng lời thì khó. Đầu bếp Huỳnh Hoàng Sin chọn cách khác: anh nấu.

Sáu món trong thực đơn tối hôm đó là sáu quãng đời của má anh. Sương sớm. Mồ hôi chát. Bữa cơm no. Tấm áo sờn. Ước mơ giấu kín. Trái ngọt.

Trong đó có hũ chanh muối để lâu đến sậm màu ở góc bếp, thứ má lấy ra dằm với nước ấm mỗi lần con ho. Có miếng bánh đúc nhắc lại những ngày một bữa cơm no chưa phải chuyện đương nhiên, những ngày người làm cha mẹ phải đi vay từng lon gạo. Và có một món tên "Mồ Hôi Chát", cay trước, mặn sau, rồi để lại chút đắng nơi đầu lưỡi.

Vị cay và trí tuệ thể nhập

ThS. Lương Dũng Nhân vốn không ăn cay. Tối hôm đó anh chọn ăn trọn vị cay ấy và giữ thật lâu, không uống nước, không xua đi.

"Tôi muốn để cơ thể mình cảm nhận, dù chỉ một phần rất nhỏ, những 'lựa chọn vất vả' mà bao người mẹ đã lặng lẽ nhận về phía mình năm này qua năm khác. Bởi có những điều lý trí không chạm tới được, chỉ có thể cảm nhận bằng chính thân thể - thứ trí tuệ thể nhập [embodied wisdom] mà thầy tôi, TS. Lê Nguyên Phương, vẫn thường nhắc nhở."

Đây là nguyên lý nền của cách WISEDUCATION làm việc. Trong Tâm lý học Chuyển hoá và trong chương trình SOMI - Somatic Mindfulness, cơ thể được xem là nơi lưu giữ những kinh nghiệm mà ngôn ngữ chưa với tới. Hỏi thẳng một người mẹ "mẹ ước gì" thường nhận lại câu trả lời đã được soạn sẵn từ lâu và dùng lại nhiều lần. Một vị mặn thì không xin phép trước khi đi vào.

"Vị cay rồi cũng tan. Nhưng điều đọng lại trong tôi thì không."

Không có một hình dạng duy nhất cho ước mơ của mẹ

Câu trên là của anh Nhân, được MC Liêu Hà Trinh ghi lại như điều chị nhận được nhiều nhất trong tối hôm ấy.

Quanh bàn, mỗi người mẹ mang đến một hình dạng khác nhau. Có người tìm thấy ý nghĩa khi dành gần trọn một giai đoạn đời mình cho con. Có người muốn quay lại với công việc. Có người từng rất cần khoảng thời gian riêng, rồi đến một lúc lại tự nguyện dành nó cho đứa trẻ, vì biết những năm đầu đời của con sẽ không quay lại. Có người chỉ mong một buổi sáng thong thả với ly cà phê mà không phải lo cho ai. Và có người chỉ mong con cái lâu lâu về ăn cùng một bữa cơm.

Điều ThS. Lương Dũng Nhân quan tâm không phải bản thân những lựa chọn đó.

"Điều tôi tâm đắc nhất không nằm ở bản thân các lựa chọn ấy, mà ở cách những người mẹ kiến lập ý nghĩa [meaning-making] cho chính lựa chọn của mình một cách hoàn toàn tự chủ và tự nguyện. Không ai trao sẵn ý nghĩa đó cho họ, cũng không sách vở nào, không chuẩn mực xã hội nào làm thay được."

Anh dẫn Viktor Frankl trong "Đi tìm lẽ sống" (1959): ý nghĩa cuộc sống khác nhau ở mỗi người, mỗi ngày, thậm chí mỗi giờ. Điều quan trọng không phải ý nghĩa cuộc sống nói chung, mà là ý nghĩa cụ thể của đời một người tại một thời điểm nhất định. Frankl viết rằng ý nghĩa ấy luôn thay đổi, nhưng không bao giờ ngừng hiện hữu.

Từ đó, anh đặt ra một cảnh báo mà ít người nói tới:

"Cái khung 'mẹ phải hy sinh mới là mẹ tốt' đã từng khiến bao người mẹ kiệt sức trong thầm lặng. Nhưng cái khung ngược lại - 'mẹ phải sống cho riêng mình mới là hiện đại' - nếu đem ra đo người khác, cũng có thể trở thành một khung áp đặt không kém."

"Điều một người mẹ cần từ chúng ta có lẽ không phải là một khuôn mẫu mới, mà là sự tin tưởng: tin rằng trái tim mỗi người mẹ biết rõ ước mơ của mình lúc này là gì."

Khi kỳ vọng được kể lại thành câu chuyện

Bữa ăn khép lại bằng món "Trái ngọt", và câu hỏi mà chị Đặng Tuyết Thương mang về nhà là: trái ngọt một người mẹ mong đợi rốt cuộc là gì?

Đằng sau câu "mẹ muốn con giỏi tiếng Anh" có thể là những cánh cửa mẹ từng đứng ngoài vì không đủ ngôn ngữ. Đằng sau "một trường đại học danh giá" có thể là cả một đời mong được nhìn nhận. Đằng sau "con nối nghiệp nhà mình" có thể là mong muốn những gì mình gây dựng vẫn còn được tiếp nối khi mình không còn ở đó.

Chị Thương đặt vấn đề ở chỗ đứa con nhận ước mơ ấy theo cách nào: như một phần câu chuyện của mẹ để hiểu, hay như một kịch bản cuộc đời phải hoàn thành. Nếu mẹ chỉ nói "con phải cố gắng", con nhận về một yêu cầu. Nếu con biết mẹ đã bắt đầu từ đâu, đã thất bại thế nào, vì sao vẫn tiếp tục, con nhận về ý nghĩa của sự cố gắng và có thể tự chọn.

Với chị Hằng Lưu, tối hôm đó đưa chị về lại căn bếp củi của ngoại, và giúp chị hiểu rõ hơn những điều thuở bé đã ảnh hưởng đến cách chị làm mẹ hôm nay.

Còn đầu bếp Huỳnh Hoàng Sin, sau buổi tối ấy, viết một câu ngắn: mình được lớn lên trong cuộc đời của má, nhưng đâu có nghĩa từ ngày có mình, cuộc đời của má phải dừng lại.

Lời mời cho mùa Vu Lan

Thế hệ của mẹ đã thương con bằng nhịn, bằng chịu, bằng phần ngon để dành, bằng câu "má ăn rồi, tụi bây ăn đi". Đó là một ngôn ngữ đầy đủ và có phẩm giá riêng. Thế hệ hôm nay có cơ hội học thêm một ngôn ngữ nữa: nói rõ hơn, nghe nhiều hơn, xin lỗi khi cần, kiên nhẫn trước khác biệt. Không phải để phủ nhận cách mẹ đã yêu mình, mà để hai thế hệ thương nhau thêm một đoạn nữa.

ThS. Lương Dũng Nhân khép lại bằng một lời mời:

"Vu Lan này, tôi mời bạn ngồi xuống bên mẹ, hoặc nhấc máy gọi cho mẹ, và hỏi một câu thật giản dị: 'Ước mơ của mẹ lúc này là gì?'. Rồi chỉ lắng nghe và cảm nhận thôi, không sửa, không khuyên, không so đo với bất kỳ ai."

Có thể mẹ sẽ cười và nói mẹ già rồi, còn ước gì nữa. Khoan cười theo, khoan khuyên, khoan hứa sẽ làm điều này điều kia cho mẹ. Ngồi đó và nghe trước đã.

Biết đâu sau mấy chục năm làm con, đó là lần đầu tiên bạn gặp lại người phụ nữ đã có mặt từ trước khi bà trở thành mẹ của mình.

Còn bạn, lần cuối cùng mẹ bạn được ai đó ngồi xuống và hỏi câu ấy là khi nào?

Table of Stories là chuỗi chương trình do MC Liêu Hà Trinh khởi xướng. Tập #03 có sự đồng hành của Ren Florist, Saigon Books, TK Production và đội ngũ Cơm Nhà Sin.

WISEDUCATION đào tạo và ứng dụng Tâm lý học Chuyển hoá qua các chương trình PTC: https://wiseducation.vn/ptc và SOMI - Somatic Mindfulness: https://wiseducation.vn/somia